De vier lagen van je aanwezigheid
Wanneer we vastlopen in contact of in onszelf, is onze eerste reactie vaak gericht op overleven. We schieten in de verdediging, we wijzen naar de ander, of we proberen het probleem zo snel mogelijk ‘weg’ te maken. We handelen vanuit een reflex die ooit nuttig was, maar die ons nu vaak beperkt in onze groei.
Alan Seale, de grondlegger van Transformational Presence, beschrijft dit proces aan de hand van vier fasen. Het is geen checklist die je moet afvinken, maar een uitnodiging om met meer nieuwsgierigheid te kijken naar hoe jij aanwezig bent in de wereld.
1. Het drama: het verhaal dat we onszelf vertellen
De eerste fase is die van het drama. Hier zijn we vooral bezig met de feiten, de schuldvraag en de frustratie. “Waarom overkomt mij dit weer?” of “Als de ander nou maar zou veranderen…”.
Het drama voelt vaak heel urgent en zwaar. Maar het drama vormt vaak een vorm van bescherming; het houdt ons veilig op afstand van de werkelijke kern. We focussen op de ruis, zodat we de diepere spanning of de pijn onder het oppervlak niet hoeven te voelen.
2. Het oplossen: de pleister op de wond
Zodra we het drama moe zijn, willen we het ‘fixen’. We zoeken naar een snelle oplossing, een compromis of een logische verklaring om de lucht te klaren. Dit is de fase van het managen van de situatie.
Hoewel oplossen noodzakelijk lijkt, is het vaak symptoombestrijding. We veranderen de buitenkant, maar de onderliggende dynamiek blijft ongewijzigd. We sussen het ongemak op de korte termijn, in plaats van te luisteren naar wat het ongemak ons te vertellen heeft.
3. De Kans: wat wil hier gebeuren?
De echte verschuiving vindt plaats wanneer we stoppen met vechten tegen de realiteit en de vraag stellen: wat is de uitnodiging in deze situatie? In plaats van het probleem te zien als een obstakel, gaan we het zien als een signaal. Wat wil er door dit ongemak heen ‘geboren’ worden? Welk nieuw potentieel probeert zich kenbaar te maken? Dit vraagt om een open houding waarbij je niet langer probeert de controle te houden, maar durft te luisteren naar wat er in de onderstroom aanwezig is.
4. Wie kies ik om te zijn?
De laatste fase gaat niet over wat je moet doen, maar over je staat van zijn. Als de situatie een kans is voor groei, welke versie van jezelf is er dan nodig om die kans te benutten?
Kies je voor de bekende weg van controle, of kies je voor een nieuwe vorm van aanwezigheid? Het antwoord op deze vraag bepaalt de kwaliteit van je handelen. Je reageert niet langer vanuit een oud mechanisme, maar vanuit een bewuste keuze over hoe jij je wilt verhouden tot wat er is.
Een moment van reflectie
Het drama waarin we soms belanden is menselijk en begrijpelijk. De kunst is om er niet in te blijven hangen. Je kunt jezelf vandaag eens afvragen:
- In welk ‘drama’ zit ik momenteel vast, en wat probeert dat verhaal te verhullen?
- Als ik stop met het ‘oplossen’, welk potentieel krijgt dan de ruimte?
- Wie kies ik vandaag te zijn in deze situatie?
Verandering vraagt niet om brute kracht of grote stappen, maar om de bereidheid om een laagje dieper te kijken naar wie je op dit moment wilt zijn.
